NOWE PRZYCZYNY NIEGODNOŚCI DZIEDZICZENIA

by pierogroksana@gmail.com

W dniu 15 listopada 2023 r. weszły w życie zmiany kodeksu cywilnego rozszerzające przyczyny niegodności dziedziczenia opisane w art. 928 kodeksu cywilnego. Dwie dodatkowe przesłanki do uznania za niegodnego dziedziczenia, jakie wprowadził ustawodawca to szczególnie ciężkie zaniedbywanie obowiązków rodzinnych wynikających ze stosunku prawnego między rodzicami a dziećmi. Jakie są nowe przyczyny niegodności dziedziczenia?

Przyczyny niegodności dziedziczenia

Kodeks cywilny dotychczas przewidywał, że spadkobierca może zostać uznany za niegodnego dziedziczenia, jeżeli:

1) dopuścił się umyślnie ciężkiego przestępstwa przeciwko spadkodawcy;

2) podstępem lub groźbą nakłonił spadkodawcę do sporządzenia lub odwołania testamentu albo w taki sam sposób przeszkodził mu w dokonaniu jednej z tych czynności;

3) umyślnie ukrył lub zniszczył testament spadkodawcy, podrobił lub przerobił jego testament albo świadomie skorzystał z testamentu przez inną osobę podrobionego lub przerobionego;

Więcej na temat powyższych przyczyn niegodności dziedziczenia pisaliśmy już w artykule: UZNANIE ZA NIEGODNEGO DZIEDZICZENIA – przyczyny.

Od 15 listopada 2023 r. do kodeksu cywilnego wprowadzono dwie dodatkowe przyczyny niegodności dziedziczenia, a mianowicie spadkobierca może być uznany za niegodnego dziedziczenia także, jeżeli:

4) uporczywie uchylał się od wykonywania wobec spadkodawcy obowiązku alimentacyjnego określonego, co do wysokości orzeczeniem sądowym, ugodą zawartą przed sądem albo innym organem albo inną umową;

5) uporczywie uchylał się od wykonywania obowiązku pieczy nad spadkodawcą, w szczególności wynikającego z władzy rodzicielskiej, opieki, sprawowania funkcji rodzica zastępczego, małżeńskiego obowiązku wzajemnej pomocy albo obowiązku wzajemnego szacunku i wspierania się rodzica i dziecka.

Niegodność dziedziczenia – uporczywe uchylanie się od obowiązku alimentacyjnego

W pierwszej kolejności należy wskazać, iż przyczyną niegodności dziedziczenia może być uchylanie się od obowiązku alimentacyjnego określonego, co do wysokości orzeczeniem sądowym, ugodą zawartą przed sądem albo innym organem albo inną umową. Zasadniczo można uznać, że orzeczenie sądowe lub ugoda określające wysokość obowiązku alimentacyjnego nie muszą być prawomocne. Ustawodawca nie określa, jaka umowa ma być podstawą określenia wysokości obowiązku alimentacyjnego. Oznacza to, że może być to każda umowa, w której da się określić jej podmioty (podmiot uprawniony i zobowiązany do alimentacji) oraz wysokość ewentualnych roszczeń alimentacyjnych (np. porozumienie rodzicielskie)

Co więcej koniecznym jest, aby uchylanie się przez osobę mającą być uznaną za niegodną dziedziczenia musi mieć charakter uporczywy. Słowo „uporczywy” oznacza pewien stan utrzymujący się długo, w jakiś sposób powtarzalny, regularny. Pojęcie uchylania zakłada zaś świadome i celowe działanie danego spadkobiercy.

Niegodność dziedziczenia – uporczywe uchylanie się pieczy nad spadkodawcą

Uchylanie się pieczy nad spadkodawcą oznaczać może rażąco naganne zachowanie względem spadkodawcy polegające na niedopełnianiu względem niego obowiązków rodzinnych, zaniedbywanie jego potrzeb materialnych, emocjonalnych. Uchylanie to musi być uporczywe a zatem jak już wyżej wspomniano być długotrwałe bądź powtarzalne. Co więcej, uchylanie się pieczy nad spadkodawcą musi wynikać z woli spadkobiercy. Nie będzie, więc przesłanką do niegodności dziedziczenia sytuacja, gdy to spadkodawca pozostawił daną osobę, np. rodziców i nie życzył sobie z nimi kontaktów.

Od kiedy stosujemy nowe przyczyny niegodności dziedziczenia

Nowe przepisy dotyczące niegodności dziedziczenia mają zastosowanie do spraw gdzie data otwarcia spadku (śmierci spadkodawcy) nastąpiła po dniu wejścia w życie nowelizacji to jest po 15 listopada 2023 r. W sprawach, zatem rozpoczętych wcześniej nie mamy możliwości powoływania się na te przyczyny niegodności dziedziczenia.

 

Czytaj więcej:

Adwokat Roksana Pieróg specjalizuje się w sprawach z zakresu prawa spadkowego. Szukasz prawnika od spadków – skontaktuj się z nami: www. adwokat-pierog.warszawa.pl Adwokat Warszawa | Adwokat Sprawy spadkowe | Adwokat Spadki | Adwokat Prawo Spadkowe | Artykuł zawiera informacje według stanu prawnego obowiązującego w dniu jego publikacji.

Telefon