NOWE PRZEPISY DOTYCZĄCE PŁATNOŚCI ZACHOWKU

W maju 2023 r. wszedł w życie nowy przepis dotyczący zapłaty zachowku – art. 997 (1) kodeksu cywilnego. Przepis ten odzwierciedla orzecznictwo, jakie występowało już od wielu lat w sprawach o zachowek. Art. 997 (1) kodeksu cywilnego daje sądowi „instrument” do odroczenia terminu płatności zachowku, rozłożenia na raty, czy też w wyjątkowych wypadkach jego obniżenia. Kiedy przepis ten znajdzie zastosowanie w sprawie o zachowek?

Żądanie obowiązanego do zapłaty zachowku – odroczenie zapłaty zachowku, rozłożenie zachowku na raty, obniżenie zachowku

Zgodnie z art. 997 (1) § 1 kodeksu cywilnego możliwość odroczenia terminu płatności zachowku, rozłożenia go na raty, czy też w wyjątkowych wypadkach jego obniżenia zależy od zgłoszenia żądania w tym zakresie przez obowiązanego do zapłaty zachowku – pozwanego. Warto pamiętać, że samo zgłoszenie żądania nie spowoduje z automatu jego uznania przez sąd. Nadal, bowiem do sądu będzie należała ocena, czy w sprawie występują okoliczności, które dają podstawę do zastosowania nowego przepisu dot. zapłaty zachowku.

Kiedy sąd może odroczyć termin zapłaty zachowku, rozłożyć go na raty, czy też obniżyć zachowek

Sąd może odroczyć termin zapłaty zachowku, rozłożyć go na raty lub też w wyjątkowych wypadkach obniżyć, biorąc pod uwagę sytuację osobistą i majątkową uprawnionego do zachowku – powoda oraz obowiązanego do zapłaty zachowku – pozwanego. W praktyce może to oznaczać następujące sytuacje:

– ciężką sytuacje majątkową i osobistą pozwanego, np. zły stan zdrowia, niepełnosprawność, brak możliwości podjęcia zatrudnienia, stan rodzinny, która nie pozwala na jednorazowe pokrycie zachowku, czy też jego zapłatę w całości,

– występuje spora dysproporcja w majątku powoda i pozwanego,

– pozwany nie ma możliwości spieniężenia majątku, np. jego jedynym majątkiem jest dom, w którym zamieszkuje, a tym samym nie jest w stanie na szybkie, jednorazowe pokrycie zachowku.

Terminy, na jakie sąd może odroczyć zapłatę zachowku oraz rozłożyć go na raty

W przypadku rozłożenia na raty roszczenia z tytułu zachowku terminy ich uiszczenia nie mogą przekraczać łącznie 5 lat. W wypadkach zasługujących na szczególne uwzględnienie sąd, na wniosek zobowiązanego, może odroczyć termin zapłaty rat już wymagalnych lub przedłużyć termin 5 letni. Zmieniony termin nie może być jednak dłuższy niż 10 lat.

Obniżenie zachowku a zamiana sytuacji majątkowej i osobistej

Ustawodawca przewidział, iż w razie ustania okoliczności uzasadniających obniżenie zachowku obowiązany z tytułu zachowku na wniosek osoby uprawnionej do zachowku zwraca uprawnionemu do zachowku sumę pieniężną, o którą obniżono zachowek. Termin na domaganie się de facto uzupełnienia zachowku wynosi 5 lat od dnia obniżenia zachowku. Po jego upływie, zatem nie będzie można domagać się uzupełnienia obniżonego zachowku.

Warto pamiętać!

Pomimo wprowadzenia kodeksowych rozwiązań, w dalszym ciągu w sprawach o zachowek sąd może, opierając się na art. 5 kodeksu cywilnego oraz dotychczasowym orzecznictwie, w szczególnych okolicznościach sprawy uznać, że roszczenie o zachowek nie zasługuje na uwzględnienie w całości.

Czytaj więcej:

• Obniżenie zachowku w oparciu o art. 5 kodeksu cywilnego
• Dla kogo należy się większy zachowek
• Jak obliczyć wartość zachowku

Adwokat Roksana Pieróg specjalizuje się z sprawach z zakresu prawa spadkowego, reprezentując Państwa w  przed sądem także w sprawach o zapłatę zachowku. Zapraszamy do kontaktu: www.adwokat-pierog.warszawa.pl Adwokat Spadki| Adwokat Prawo Spadkowe| Adwokat Sprawy Spadkowego | Adwokat Warszawa